آشنایی با انواع سوزن در بافندگی حلقوی
سوزن و انواع آن
سوزن كه قطعهاي فلزي و قلابدار است يكي از مهمترين عناصر اصلي بافت در ماشينهاي بافندگي حلقوي به شمار ميرود. سوزنها به مرور زمان تكامل يافته و انواع مختلف آن، به شرح زير، ساخته شده است.
– سوزن فنري (كتن)
– سوزن زبانهدار (ماهكدار) يك سر و دوسر
– سوزن مركب
– سوزن نواربافي
سوزن فنری
سوزن فنری اولین نوع سوزن اختراع شده می باشد که ارزانترین و ساده ترین نوع سوزن نیز به شمار می رود زیرا از یک تکه فلز با ظرافت متفاوت بسته به گیج آن ، ساخته می شود و می تواند به اندازه ایی ظریف باشد که حتی بروی گیج 60 سوزن در یک اینچ هم استفاده شود.سوزن ها با فواصل یکسان در محل خود بروی ماشین قرار می گیرند و بطور دسته جمعی حرکت می کنند ، در غیر اینصورت انجام پرس (بستن سر سوزن) بروی سوزن بصورت انفرادی و مجزا مشکل خواهد بود.در نوعی از ماشین های حلقوی پودی ، برای عمل پرس که به صورت پشت سرهم و مجزا صورت میگیرد از عناصر کنترل حرکت حلقه ( که باعث حرکت دادن حلقه بروی ساقه سوزن می شود ) استفاده شده است.در ماشین هایی که سیلندر گردان دارند، کلیه قطعاتی که برای انجام یک عمل بافت (ابزار) بروی ماشین قرار دارند و مجهز به این نوع سوزن هستند ، فضای قابل ملاحظه ایی را اشغال می کنند و این مساله باعث قرار گرفتن تعداد کمتری از این قطعات بر رو ماشین است و تاثیر مستقیم بروی کاهش تولید دارد. همچنین پرس های بخشی ( بعضی از سوزن ها پرس می شوند و برخی دیگر نمی شوند) بروی برخی از ماشین های حلقوی پودی و تاری استفاده شده است ماشین هایی که سوزن فنری دارند از جهت میزان تولید بافت ساده با ماشین های دیگر قابل رقابت نیستند و امروزه این نوع ماشین ها به منظور تولید بافت های خاص مورد استفاده قرار می گیرند. در بافندگی حلقوی پودی نوعی از ماشین های سینکرویل و لوپ ویل که مجهز به سوزن های فنری هستند برای تولید پارچه های خاب دار بکار می روند.قابلیت انعطاف این نوع سوزن برای تولیدات ماشین های سینکرویل و انتقال حلقه در ماشین های فولی فشن ، مناسب است.
قسمت های اصلی سوزن فنری
1.ساقه یا میله سوزن که لوله ایی شل است.
- سر سوزن ؛ قسمتی است که ساقه سوزن به شکل قلاب و خمیده شده است و به وسیله آن حلقه جدید از داخل حلقه قبلی کشیده می شود.
3.قسمت فنری ؛ به شکل هلال و در امتداد سر سوزن کشیده شده است و برای نگهداری حلقه جدید داخل قلاب سوزن می باشد.
- فرو رفتگی (شکاف) ؛ بروی ساقه و به منظور قرار گرفتن نوک فنری سوزن در هنگام بسته شدن قلاب سوزن است تا بدینوسیله نخ جدید درون قلاب محبوس شود.
5.پایه سوزن؛ به اشکال متفاوت ساخته می شود ، بطوریکه می تواند ادامه ساقه سوزن باشد و یا از فلز دیگری ساخته شود.
تشکیل حلقه به وسیله سوزن فنری
عمل تشکیل حلقه بروی سوزن فنری همانند شکل بالاست . طرز قرار گرفتن سوزن های فنری بروی ماشین به صورت افقی و یا عمودی است.هنگامی که عمل پرس انجام می شود نوک فنری سوزن داخل فرورفتکی روی ساقه سوزن می رود و باعث بسته شدن قلاب سوزن می شود و بدین ترتیب ، نخ تغذیه شده درون قلاب باقی خواهند ماند.پرس به اشکال متفاوت مثل یک صفحه، تیغه یا چرخ ساخته می شود. بر روی ماشین های مختلف ممکن است قطعه پرس کننده ثابت باشد و سوزن به طرف آن حرکت داشته باشد و یا بالعکس.
سوزن زبانه دار
سوزن زبانهدار را در سال 1806 پير ژانديو اختراع كرد اما حدوداً چهل سال بعد، يعني در سال 1847 توسط ماتيو تاونزند در عمل مورد استفاده قرار گرفت. مزيت سوزن زبانهدار سادهتر شدن تشكيل حلقه و انتخاب سوزنها به طور مجزا براي توليد پارچههاي مختلف است. امروزه بسياري از ماشينهاي حلقوي پودي و تاري مجهز به سوزن زبانهدار ميباشند. امروزه سوزن های زبانه دار را جهت تولید پارچه هایی با کیفیت بالا ، بسیار دقیق ساخته می شوند.حرکت بالا رفتن سوزن باعث باز شدن زبانه آن می شود زیرا حلقه روی سر سوزن لغزیده و با برخورد به زبانه باعث باز شدن آن خواهد شد و از روی زبان عبور کرده بروی ساقه سوزن قرار میگیرد.پس از انجام عمل تغذیه نخ به سوزن و پایین آمدن سوزن ، حلقه ای که بروی ساقه قرار دارد باعث بسته شدن زبانه می شود و براحتی از روی زبانه بسته سوزن آزاد می گردد و نخ جدید گرفته شده و توسط قلاب سوزن (از داخل حلقه قبلی آزاد شده است) کشیده می شود و تبدیل به حلقه جدید خواهد شد.بنابراین سوزن زبانه دار ، عمل تشکیل حلقه را بطور خودکار انجام می دهد.
حرکت انفرادی یا مجزای سوزن های زبانه دار باعث کشیدن و فرم دادن حلقه های تشکیل شده توسط آنها ، می شود ؛ در حالیکه ، استفاده از سوزن های زبانه دار بروی ماشین های حلقوی تاری که حرکت دسته جمعی دارند ، بکارگیری قطعاتی بنام سینکر و یا راهنماهایی برای قرار دادن نخ به دور ساقه سوزن را الزامی می کند . آلمانی ها حرکت سوزن را به دو روش تقسیم نموده اند . روش اول که سوزن ها حرکت مجزا دارند بنام اشتریکرای Strickerie با کشیدن حلقه و روش دوم که سوزن ها حرکت دسته جمعی دارند را به نام ویرکرای Wirekerie یا فرم دادن حلقه می نامند.میزان حرکت سوزن به سمت بالا و یا جلو قابل کنترل است و این عمل باعث ایجاد انواع حلقه نبافت ، بافت و یا حلقه نیم بافت در یک ابزار خواهد شد و میزان حرکت برشگت سوزن ، طول حلقه را تعیین خواهد کرد.
سوزن زبانهدار داراي قسمتهاي اصلي زير است:
– قلاب، كه عمل كشيدن نخ و نگه داشتن حلقهي جديد را به عهده دارد.
2- ميخ پرچ، كه باعث نگه داشتن زبانه بر روي ساقهي سوزن ميشود.
3- زبانهي سوزن، كه داراي حركت نوساني است و از آن براي بستن يا باز نگه داشتن قلاب سوزن، در هنگام تشكيل حلقه، استفاده ميشود.
4- قاشقك زبانه، كه در انتهاي زبانه قرار دارد. با بسته شدن زبانه، قلاب سوزن توسط آن كاملاً مسدود ميشود. اين موقعيت به صورت خطچين مشخص شده است.
5- ساق يا ميلهي سوزن، كه حلقه و يا نخ، هنگام لغزيدن از روي زبانه بر روي آن قرار ميگيرد.
6- پايهي سوزن، كه حركت سوزن به منظور تشكيل حلقه به سمت بالا و پايين و يا جلو و عقب توسط مسير بادامكها و به وسيلهي آن (پايهي سوزن) انجام ميشود.
7- دنبالهي سوزن، بعضي از سوزنها داراي دنبالهاي هستند كه كار آن بهتر نگه داشتن سوزن درون شيار صفحه است.
مراحل تشکیل حلقه توسط سوزن زبانه دار
همانند شکل بالا که نشان دهنده وضعیت سوزن در هنگام عبور از بادامک هاست تا بدینوسیله مراحل کامل تشکیل بافت و یا رج را با بالا و پایین رفتن درون شیار نشان دهد.
1-ابتدا سر سوزن هم سطح با لبه شیار صفحه قرار دارد ؛ حلقه داخل قلاب سوزن و زبانه سوزن کاملا بسته است. هنگامی که سوزن به سمت بالا حرکت می کند ، حلقه ثابت باقی می ماند و همراه سورن بالا نمی رود.
2-باز شدن زبانه ؛ هنگامی که پایه سوزن در حال عبور از بادامک بالا برنده است ، حلقه قبلی به وسیله یکی از روش های مذکور ثابت نگهداشته شده و با برخورد به زبانه آنرا باز می کند .
3- لغزیدن حلقه به روی ساقه ؛ زمانی که سوزن به بالاترین موقعیت بادامک رسید ، حلقه قبلی از روی زبانه بروی ساقه سوزن می لغزد. در این نقطه ، لبه نخ بر از برگشت زبانه به طرف بالا و بسته شدن قلاب سوزن جلوگیری می کند.
4-تغذیه نخ و بسته شدن زبانه؛ سوزن به وسیله بادامک طول حلقه به سمت پایین هدایت شده و این حرکت موجب قرار گرفتن حلقه در زیر زبانه می شود.در همین لحظه نخ توسط نخ بر تغذیه شده و قلاب سوزن نخ را می گیرد.حلقه قبلی که زیر زبانه قرار دارد ، زبانه را تا بسته شدن کامل قلاب سوزن بالا می برد.
5- آزاد کردن حلقه و تعیین طول حلقه ؛ با عمل برگشتن سوزن درون شیار و قرار گرفتن سر سوزن پایین تر از لبه شیار صفحه سوزن ، حلقه قبلی از سر سوزن آزاد شده و نخ تغذیه شده از میان حلقه آزاد گشته ، عبور کرده ، به گونه ایی که تبدیل به حلقه جدید می شود.ارتفاعی را که سوزن، حلقه بافت جدید را از میان حلقه آزاد شده به سمت پایین می کشد ، طول حلقه جدید بافته شده است و در تئوری دو برابر فاصله سر سوزن از لبه شیار صفحه سوزن است و یا از لبه سینکر است.سول این فاصله به وسیله بادامک حلقه قابل تنظیم است.
موقعیت استراحت سوزن بین مرحله 1و2 است.در این مرحله نخ بر می تواند بدون آنکه سوزن ، نخ جدید را بگیرد ، عبور کند ؛ بدین ترتیب ، حلقه قبلی سر سوزن باقی مانده و نبافت انجام می شود. عمل نیم بافت بین مراحل 2و3 انجام می شود به گونه ایی که سوزن تا ارتفاعی بالا می رود که بتواند نخ جدید را بگیرد اما حلقه قبلی از روی زبانه به روی انتقال نمی یابد و با عمل برگشت سوزن به سمت پایین ، زبانه باز خواهد ماند و حلقه قبلی ، سر سوزن باقی مانده و نخ گرفته شده ، تبدیل به حلقه بافت نشده است ؛ بلکه بصورت حلقه نیم بافت می باشد.
سوزن های اصطکاکی و غیر اصطکاکی
دونوع سوزن بانه دار وجود دارد اصطکاکی و غیر اصطکاکی ، سوزن های اصطکاکی سوزن هایی هستند که دارای قابلیت انعطاف یا خم شدن جزئی هستند و قسمت دنباله سوزن (زیر پایه) بصورت خم شده است.بنابراین تماس با دیواره شیار سوزن دارند.این نوع سوزن ها در سیستمهای بادامک باز بکار برده می شوند.در این وع سیستم ها ، می توان بادامک ها را بر اساس مسیر عبور سوزن برداشت و یا اضافه نمود.سوزن های غیر اصطکاکی در سیستم های بادامکی بسته بکار می برند و مسیر عبور سوزن کاملا بسته است ؛ در غیر این صورت ، حرکت آزاد سوزن در سرعت بالا ، موجب بیرون آمدن سوزن از شیار می شود.
سوزن مرکب
سوزن مركب را در سال 1856 در انگلستان شخصي به نام جيكوك اختراع كرد. اين سوزن داراي دو قسمت مجزا به صورت «قلاب همراه با ساق» و «زبانه» است،كه هر يك از آنها بر روي ماشين به طور جداگانه قابل كنترل ميباشد.
سوزن مركب از جهت ساخت دو نوع است. يك نوع آن داراي بدنهاي لولهاي شكل است كه زبانهي داخل لولهي ساق سوزن به منظور بستن قلاب سوزن جابهجا ميشود كه به صورت خطچين نشان داده شده است. نوع ديگر، به صورت ساق داراي شيار طولي باز است كه زبانه داخل شيار قرار ميگيرد. اين سوزن روي نوعي از ماشينهاي بافندگي حلقوي تاري، و در سالهاي اخير نوعي از ماشينهاي گردباف و تختباف (حلقوي پودي) مورد استفاده قرار گرفته است.
سوزن مرکب از جهت ساخت دونوع است . یک نوع آن دارای بدنه لوله ای شکل است که میله زبانه داخل لوله سوزن جابجا میشود و نوع دیگر ساقه دارای شیار طولی است . نوع دوم ساده تر و ارزانتر بوده و در ابعاد باریکتری قابل ساخت می باشد، به گونه ای که امکان تولید حلقه های کوچکتر به وجود می آید.
سوزن نواربافي
سوزن نواربافي تقريباً مشابه سوزن فنري است، با اين تفاوت كه سر سوزن بسته است و نخ از يك سمت داخل قلاب سوزن ميشود .
عمليات بافت در ماشينهايي كه مجهز به سوزن نواربافي ميباشند به صورت حلقوي تاري بوده و از اين نوع بافت غالباً براي توليد نوارهاي تزئيني و يا نوارهاي كش استفاده ميشود.
گيج ماشين
اصطلاح گيج براي بيان ظراف بافت يك ماشين به كار ميرود و عبارت است از فاصلهي بين مركزيك سوزن با مركز سوزن مجاور. در ماشينهاي حلقوي پودي كه مجهز به سوزن زبانهدار ميباشند، معمولاً تعداد سوزنها در طول يك اينچ را گيچ ماشين مينامند، به طوري كه بيشتر بودن تعداد سوزن در يك اينچ تعيين كنندهي ظرافت بيشتر بافت است. اما در برخي از ماشينها مانند فولي فشن (راست باف) تعداد سوزنها در 5/1 اينچ، گيج است، و در ماشينهاي راشل در بافندگي حلقوي تاري، تعداد سوزنها در دو اينچ را گيج مينامند. در ماشین های حلقوی پودی با سوزن زبانه دار ، معمولا تعداد سوزن ها در یک اینچ را گیج می نامند در آمریکا بجای اصطلاح گیج Gauge ، کات Cut که مخفف تعداد شیار سیلندر در یک اینچ است بکار می رود.
منابع و اطلاعات بیشتر
Roxburgh,J.,The compound needle : a developing element, knit .Times, (12may 1980(
Knitting technology /David spencer translated by Khoram tosi
