دنیم ؛ تاریخچه ٬ اطلاعات فنی پارچه و رنگرزی

دنیم ؛ تاریخچه ٬ اطلاعات فنی پارچه و رنگرزی

در قرن نوزدهم میلادی در دره رن Rohne Valley فرانسه و در امتداد ریویرا Reviera ٬ پارچه های پنبه ایی سنگینی تولید می شدند که به نام های Tissue de Nimes و Blue de Genes معروف بودند.نام های مدرن دینم و جین از این دو عبارت گرفته شده اند. در دهه 1870 لوی استراوس اولین منسوجات جین را از پارچه های سنگین پنبه ایی تهیه و به عنوان لباس کار معرفی کرد.پارچه های دنیم از نخ های ضخیم پنبه ٬ که با ایندیگو رنگ می شدند ٬ تهیه می شد.این پارچه ها مقاومت سایشی و تراکم بالایی داشتند ؛ وزن بر متر مربع انها زیاد و طرح بافت آنها سرژه 1/3 بود. امروزه ٬ پارچه های دنیم در سرتاسر جهان بصورت های مختلف از کالیته ها و شیدهای گوناگون تولید می شوند و کاربرد های فراوانی دارند.

پارچه جین

پارچه جین

دنیم پارچه ایی استاندارد است که هنوز احساس می شود هر مرحله تولید آن به دانش فنی خاص نیاز دارد .امروزه ٬ پارچه های کلاسیک دنیم هنوز با ایندیگو (که از 1897 بصورت مصنوعی تولید می شود) در فرآیند رنگرزی خاصی رنگ می شوند . در این فرآیند فقط سطح نخ های تار رنگ می شوند و مغزی آنها سفید باقی می ماند . به همین دلیل است که پارچه دنیم هرگونه سایش را نشان می دهد.تقاضا برای مدل های مختلف دنیم کلاسیک بسیار زیاد است و مدل های محبوب این پارچه عبارتند از ؛

دنیم هایی که یک یا دوبار سنگ شویی می شوند

دنیم های چند رنگ فنسی

دنیم الاستیک

دنیم با طرح ژاکارد

دنیم های راه راه Chambray

دنیم با نخ هایی که ظاهر فلزی دارند

دنیم چاپی

دنیم با نخ های فنسی

دنیم های راه راه سبک برای پیراهن و بلوز استفاده می شوند و دنیم های کلاسیک و سنگین در کت و شلوار کاربرد دارند . در کنار رنگ کلاسیک ایندیگو ٬ پارچه دنیم را با شیدها و رنگ های مد روز نیز رنگ می کنند که محبوب ترین آنها مشکی است.

پارچه جین

پارچه جین

این پارچه ها بر اساس وزنشان درجه بندی می شوند ؛ مثلا ٬ دنیم سبک OZ/sq.yd12-10 و دنیم سنگین OZ/sq.yd 16-14  وزن دارد.

برای تولید دنیم با کیفیت بالا ٬ کیفیت مواد اولیه و نخ استفاده شده باید در شرایط بهینه باشد. مثلا برای نخ های رینگ یا اپن اند (کارد شده) پنبه ایی ٬ کیفیت استاندارد به شرح زیر تعریف می شود ؛

حداقل طول الیاف استیپل : 2.7 میلیمتر

نسبت الیاف کوتاه (زیر 12 میلیمتر): کمتر از 40٪

مقدار میکرونر : 4.5-4

مقدار اوستر استحکام و ازدیاد طول ٬ CV  نایکنواختی و عیوب با حداقل 25٪ تایید پلات

نمره معمولی نخ های تار دنیم 50 الی 90تکس و نخ های پود 75 الی 120 تکس است . نخ های ظریف 25 تکس نیز اغلب در بافت های سرژه و تافته در پیراهن های دنیم استفاده می شوند .

فاکتور تاب 5-4.5 برای نخ های تار و 4.2 برای نخ های پود

حداقل پرزدهی

استحکام و یکنواختی نخ

در اوایل دهه 1990 ٬ اغلب نخ های استفاده شده در دنیم اپن اند بودند ؛ ولی اخیرا تمایل زیادی به استفاده از نخ های کارد شده رینگ به عنوان نخ تار و پود به وجود آمده است زیرا این نوع نخ ها زیر دست پارچه را نرم می کنند. جدول زیر مشخصات قابل قبول نخ های رینگ و اپن اند با ظرافت 85تکس را برا تولید موفق دنیم نشان می دهد.

 نخ رینگنخ اپن اند
استحکام cN/tex1713
ازدیاد طول ٪8.58.5
یکنواختی CV%1212.5
نقاط ضخیم (در 1000متر)11
گره (در 1000متر)5020
نپ (در 1000متر)503

آماده سازی نخ های چله Warp Preparation

در تولید پارچه های دنیم آماده سازی نخهای تار ٬ رنگرزی و آهار آنها بسیار مهم است به همین منظور برای رنگرزی با ایندیگو به دانش فیزیکی و شیمیایی فرآیند نیاز است . روشهای مختلف رنگرزی و آهار ٬ دستور العمل های مربوط به آنها ٬ نفوذ آهار و دفعات اکسیداسیون ٬ نه فقط بر فرآیند بافندگی ٬ بر ظاهر و کیفیت پارچه نیز اثر می گذارند.

رنگرزی جین

رنگرزی جین

در کنار فرآیند رنگرزی طنابی ایندیگو ٬ می توان از رنگرزی ورقه ایی نیز استفاده کرد. یکی از روشهای رنگرزی ورقه ایی ٬ رنگرزی حلقه ایی است.رنگرزی و آهار زنی در هر سه روش هم جداگانه هم بصورت ترکیبی از دو فرآیند ورقه ایی و حلقه ایی انجام می شود. در فرآیندی رنگرزی ٬  کار باید مداوم باشد . برای تولید اقتصادی دنیم ٬ باید از رنگرزی به حالت بهینه استفاده کرد زیرا سرمایه گذاری بالایی لازم دارد.برای این منظور تولید باید 24 ساعت در روز و هر هفت روز هفته باشد.

رنگرزی طنابی ایندیگو Indigo Rope Dyeing

رنگزای نیل

رنگزای نیل

برای رنگرزی طنابی در مقدمات بافندگی 350-400 سرنخ تار به طول 10 الی 15 هزار متر در دسته های 12 تا 16 تایی به شکل طناب ضخیم ٬ در کنار هم بروی چله پیچ توپی قرار میگیرند و پس از رنگرزی بروی غلتک مخصوصی خشک می شوند و به داخل بانکه می روند. سر نخ ها در چله پیچی مجدد از هم جدا و دسته های نخ تار روی غلتک پیچیده می شوند . این غلتک چله ها سپس به ماشین آهار زنی می روند تا آهار بگیرند ٬ خشک شوند و به تعداد سرنخ های لازم برای بافندگی پخش شوند. این فرآیند رنگرزی بهینه ایندیگو را تضمین میکند. اما سر نخ های پاره شده همیشه وجود دارند و کشش نخ ها نیز همیشه متعادل نیست. رنگرزی مدرن ایندیگو معمولا در شش خم رنگرزی انجام می شود ٬ ولی با استفاده از روش های پیشرفته علمی می توان همین کیفیت را با سه خم رنگرزی و مصرف کمتر مواد شیمیایی به دست آورد.

رنگرزی ایندیگو به روش ورقه ایی Indigo Sheet Dyeingو ورقه ایی دوبل Indigo Double Sheet Dyeing

در رنگرزی ایندیگو به روش ورقه ایی نخ های تار بصورت جداگانه به ناحیه رنگرزی و آهار برده می شوند . در این روش رنگرزی ٬ خشک کنی ٬ اهار زنی و خشک کنی دوباره همگی در یک عملیات انجام می شوند. در روش ورقه ایی دوبل رنگرزی و آهارزنی در دو عملیات جداگانه انجام می شود . تاجایی که به رنگرزی ایندیگو مربوط می شود ٬  هیچ کدام از این فرآیند ها ایده آل نیستند اما در هر دوی آنها میزان سرنخ پارچه بسیار پایین است و کشش نخ را می توان تا حد زیادی کنترل کرد.

رنگرزی ایندیگو به روش حلقه ای Indigo Loop Dyeing

در این روش رنگرزی نخ به جای چند حمام فقط در یک حمام انجام می شود . شید و عمق رنگ به تعداد دفعات عبور نخ از حمام بستگی دارد. در همین فرآیند از قسمتی برای آهار نخ استفاده می کنند و فایده و عیب این روش همانند رنگرزی ورقه اییست.

دستور پخت و آهار

فرآیند آهار زنی نقش کلیدی در فرآیند بعدی نخ های تار ایفا می کند. در اینجا انتخاب مواد آهارزنی در تاثیر پذیری آهار بسیار مهم است و برای رسیدن به زیر دست نرم باید از ترکیب نشاسته اصلاح شده و پلی اکریلات استفاده کرد. نخ هایی که به این ترتیب آهار زده می شوند نرم کار می کنند ؛ راندمان بالایی دارند و ظاهر نهایی آنها عالی است. نمونه عاملی این حالت در زیر آورده شده است ؛

اطلاعات عملیات:

نخ تار : نخ اپن اند – 85 تکس – 24 سرنخ در هر سانتیمتر

نخ پود : نخ اپن اند – 100 تکس – 16 سرنخ در هر سانتیمتر

تعداد کل سرنخ های چله : 3942

مواد لازم :

آهار آکریلات ٬ نشاسته اصلاح شده ٬ فشار غلتک فشار دهنده 15 کیلو نیوتن ٬ واکس نساجی و دمای پخت 85 درجه.

بافندگی Weaving

برای پارچه های تکمیل شده به عرض 150 الی 156 سانتیمتر ٬به شانه 160 الی 167 نیاز است ولی پارچه های دنیم که از طرف پود قابلیت کششی دارند ٬ از این قاعده پیروی نمی کنند. در هنگام بافندگی با ماشین پروژکتایل ٬ این پارچه ها معمولا دو عرض 360 یا 390 سانتیمتری بافته می شوند زیرا در این عرض ها ٬ ماشین با توان پودگذاری بالا (1400متر در دقیقه) و با سرعت 1400 پیک بر دقیقه کار میکند. برای تولید دنیم های سنگین حاشیه لینو توصیه می شود ؛ اما دنیم های سبک را که وزنشان کمتر از OZ/sq.yd 13 است میتوان با حاشیه برگردان بافت. همچنین میتوان پارچه را در ماشین کنترل پارچه بازرسی کرد.

در ایالات متحده برای دنیم های نرم از نخ های لیوسل (مانند تنسل) به عنوان نخ پود و برای دنیم های طرح دار از نخ های پود افکت دار بهره می گیرند و در این زمینه پارچه های با جلوه هایی مانند گره و نقاط ضخیم محبوبیت بیشتری دارند.

امروزه تقاضا برای پارچه های دنیم همچنان بالاست و تولید این پارچه تحت تاثیر مد ٬ با روند افزایشی رو به رو خواهد شد ؛ در نتیجه تکنولوژی های بافندگی دنیم نیز پیشرفته تر خواهد شد.برای مثال تکنولوژی پایه برای رنگرزی مداوم نخ های مخلوط پنبه – پلی استر ٬ که بعنوان پود استفاده می شوند٬ با رنگینه های مناسب ممکن است.این روش می تواند اساسی برای تولید سایر پارچه های دنیم ٬ مانند لباس کار ٬ باشد. یک سیستم بافندگی انعطاف پذیر می تواند از تمام روش های ممکن برای حفظ مد در پارچه های دنیم استفاده کند.

دانلود انیمیشن پروسه رنگرزی دنیم

منابع و اطلاعات بیشتر :

Where To Learn More
Books
Cray, Ed. Levi’s. Houghton Mifflin, 1978.

Fehr, Barbara. Yankee Denim Dandies. Piper Publishing, 1974.

Finlayson, lain. Denim. Simon and Schuster, 1990.

Henry, Sondra and Emily Taitz. Everyone Wears His Name: A Biography of Levi Strauss. Dillon Press, 1990.

Periodicals
Adkins, Jan. “The Evolution of Jeans: American History 501,” Mother Earth News. July/August, 1990, pp. 60-63.

Brooks, John. “Annals of Business: A Friendly Product,” The New Yorker. November 12, 1979, pp. 58-94.

— Rose Secrest

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *